W dobie coraz bardziej zindywidualizowanej narracji terapeutycznej książka Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach w pracy z rodzinami autorstwa Thorana S. Nelson jest jak oddech świeżego powietrza – spokojna, ugruntowana w praktyce, a zarazem otwierająca przestrzeń na nowe spojrzenie w pracy z systemem rodzinnym. Publikacja podzielona została na sześć spójnie powiązanych rozdziałów.
Czytelnik krok po kroku zostaje wprowadzony w fundamentalne zagadnienia związane z terapią rodzin – od pojęć systemowych, przez pięć głównych podejść do terapii rodzinnej, aż po szczegółowe omówienie założeń TSR (terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach) w kontekście pracy z rodzinami i parami. Cennym elementem końcowym są także propozycje integracji TSR z innymi podejściami terapeutycznymi, co czyni książkę jeszcze bardziej użyteczną dla osób szukających wieloperspektywicznego warsztatu. Nelson ukazuje TSR nie tyle jako sztywny model terapeutyczny, ile jako elastyczne podejście – sposób patrzenia i bycia z klientem, który skupia się na tym, co możliwe, zmienne i osiągalne. Autorka podkreśla, że TSR nie wymaga szczegółowej analizy problemu, ani wracania do jego źródeł w przeszłości. To odważna deklaracja, która rezonuje ze współczesnym rozumieniem terapii jako procesu towarzyszenia, a nie interpretowania.
Kluczowy dla TSR cytat, który Nelson eksponuje – „Jeśli coś nie jest zepsute, nie naprawiaj tego. Gdy wiesz już, co działa – rób tego więcej! Jeśli coś nie działa, nie rób tego znowu, tylko zrób coś innego” – staje się niemal mantrą podejścia. TSR zakłada, że terapeuta nie musi być ekspertem od życia klienta. Ekspertem jest sam klient, zaś rola terapeuty polega na zadawaniu pytań, które otwierają przed człowiekiem nowe ścieżki działania. W praktyce oznacza to poszukiwanie tego, co działa, a nie analizowanie tego, co zawiodło. To, co zasługuje na szczególne uznanie, to narracyjny styl prowadzenia czytelnika przez realne przypadki kliniczne.
Nelson dzieli się fragmentami sesji, ukazuje subtelności komunikacji z rodziną i bardzo konkretnie wskazuje, jak można kształtować relację terapeutyczną w duchu TSR. Przejrzystość i użyteczność tych fragmentów sprawiają, że książka ma również charakter przewodnika praktycznego – niemal warsztatu terapeuty. Szczególnie istotne jest także przesłanie autorki, iż nie każde traumatyczne doświadczenie musi zostać szczegółowo omówione, aby możliwa była psychiczna zmiana. „Skupienie się na tym, co jest możliwe i zmienne, jest znacznie bardziej pomocne niż koncentracja na tym, co jest przytłaczające i trudne do przekonania” – pisze Nelson, otwierając pole do refleksji nad etycznymi i psychologicznymi konsekwencjami nadmiernej eksploracji przeszłości w terapii.
Na uwagę zasługuje również załącznik zawierający karty głównych modeli terapii małżeńskiej i rodzinnej – praktyczne narzędzie edukacyjne, które może być cennym wsparciem dla studentów, terapeutów i pedagogów.
Jakbym miała jednym zdaniem podsumować: książka ta to propozycja nie tylko dla osób zainteresowanych TSR jako podejściem, ale również dla tych, którzy szukają sposobu na prowadzenie terapii z większą nadzieją, uważnością i przekonaniem, że nawet w obliczu trudnych historii możliwe jest budowanie nowej przyszłości. To lektura, która inspiruje i pozostawia czytelnika z ważnym pytaniem: Co już działa – i jak możemy robić tego więcej?
